Προσδόκιμο ζωής ανά τον κόσμο: Η Ευρώπη στην κορυφή – Η Νιγηρία στον «πάτο» της λίστας Μεγάλες ανισότητες παρατηρούνται στο προσδόκιμο ζωής μεταξύ των ηπείρων, καθώς η διαφορά μεταξύ Ευρώπης και Αφρικής αγγίζει ακόμη και τα 30 έτη.
Οι χώρες της Δυτικής Ευρώπης εξακολουθούν να κατέχουν τα υψηλότερα ποσοστά προσδόκιμου ζωής παγκοσμίως, ξεπερνώντας κατά μέσο όρο τα 80 έτη, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία από το Visual Capitalist και δημοσίευμα του iatronet.gr. Στον αντίποδα, αρκετές αφρικανικές χώρες εμφανίζουν προσδόκιμο ζωής κάτω των 60 ετών, με τη Νιγηρία να καταγράφει τη χαμηλότερη επίδοση παγκοσμίως: μόλις 55 έτη.
Σύμφωνα με τη σχετική κατάταξη, η Ιαπωνία (θέση #4), η Νότια Κορέα (#5) και η Αυστραλία (#10), χώρες με πληθυσμό άνω των 20 εκατομμυρίων, σημειώνουν προσδόκιμο ζωής άνω των 84 ετών.
Η Ελλάδα βρίσκεται στη 41η θέση με μέσο όρο 82 έτη, ελαφρώς κάτω από τον μέσο όρο των χωρών της Δυτικής Ευρώπης, αλλά σε υψηλό επίπεδο παγκοσμίως.
Οι μεγάλες διαφορές ανά ήπειρο Δυτική Ευρώπη: Πάνω από 80 έτη
Ανατολική Ευρώπη: Ελαφρώς χαμηλότερα, μεταξύ 75–80 ετών
Ασία: Οι περισσότεροι Ασιάτες έχουν προσδόκιμο μεταξύ 70–80 ετών, με εξαίρεση τις πρωτοπόρες Ιαπωνία και Νότια Κορέα
Αφρική: Πολλές χώρες κάτω των 60 ετών – η Νιγηρία έχει τη χαμηλότερη επίδοση με μόλις 55 έτη
Πακιστάν, Αφγανιστάν, Παπούα Νέα Γουινέα: Κάτω από το όριο των 70 ετών
Τι σημαίνουν τα νούμερα για τον καθένα μας Το προσδόκιμο ζωής συχνά παρερμηνεύεται, καθώς δεν προβλέπει τη διάρκεια ζωής του κάθε ατόμου ξεχωριστά. Αντιθέτως, πρόκειται για στατιστικό μέσο όρο που βασίζεται σε παράγοντες όπως η βρεφική θνησιμότητα και η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.
Για παράδειγμα, σε μια χώρα με χαμηλό προσδόκιμο ζωής, η συγκεκριμένη τιμή μπορεί να οφείλεται σε υψηλό αριθμό θανάτων σε μικρές ηλικίες. Αν όμως ένα παιδί επιβιώσει έως την ενηλικίωση, είναι πολύ πιθανό να ζήσει ως τα 70 του χρόνια.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι δύο πιο ευάλωτες ηλικιακές ομάδες που επηρεάζουν καθοριστικά τον εθνικό μέσο όρο είναι:
Τα παιδιά κάτω των 5 ετών
Οι ηλικιωμένοι άνω των 60 ετών
Αυτό συμβαίνει επειδή και οι δύο αυτές ομάδες εξαρτώνται από συγκεκριμένες ιατρικές υποδομές, οι οποίες σε πολλές περιοχές του κόσμου, και κυρίως στην υποσαχάρια Αφρική, είναι είτε υποτυπώδεις είτε ανύπαρκτες.
Υγεία, ανάπτυξη και κοινωνική δικαιοσύνη Το προσδόκιμο ζωής λειτουργεί ως καθρέφτης της ποιότητας ζωής και των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων ανά τον πλανήτη. Η πρόσβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, η εκπαίδευση, η διατροφή και το καθαρό πόσιμο νερό αποτελούν βασικούς παράγοντες που διαμορφώνουν τις στατιστικές και επηρεάζουν τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις του 21ου αιώνα.
Ευρώπη: Μόνο λάθη! Οδηγεί σε 2ο Βετερλό ΤΟΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ της, να πληρώσει τη…”Νύφη” Εμμανουέλ Μακρόν! Να πληρώσει επιλογές του Εμμανουέλ Μακρόν! Αν ο Γάλλος πρόεδρος δεν γνωρίζει, του λέμε πως το “νύφη” προέρχεται από Ελληνική παροιμία. Για να…συννενούματσε όπς είπε προσφατα γνωστός πολιτικός αντί γαι..”συγνώμη”. Όλα του γάμου δύσκολα και ο Εμμανουέλ Μακρόν, επιμένει σε τι; Τι τον κάνει να πιστεύει πως αυτή την φορά θα πράξει κάτι σωστό; Και τι είναι αυτό το “σωστό’ για τον καθένα; Προφαν΄ς άλλα σημαίνει για τον Γάλλο πρόεδρο, άλλα για τους Γ΄’αλλους πολίτες, άλλα για τους πολίθτες των Ευρωπαικών κρατών.
Σε μια ήπειρο που κάνει κοκορομαχίες στην πλάτη των κατοίκων της. Σε μια ηγεσία που όποια απόφαση και να πάρει δεν θα βρεις έυκολα να οδηγεί στο καλό του συνόλου.
Σε μια εποχή που η οικονομία της Ευρώπης την οποία κάπτε είχε σημαία της, τώρα, εξακολουθεί να την σηκώνει με καμάρι ψηλά, ενώ το βιοτικό επίπεδο καθιερώει τους πολίτες να νοικιάζουν δωμάτια αντί για διαμερίσματα. Να υποφέρουν από τον πληθωρισμό. Να πιέζονται ολοένα στον πάτο της ψυχολογίας τους με το να τους λένε ότι λόγω πολέμου στην Ουκρανία, δεν έχουν έυκολα πια το φυσικό αέριο, τα καύσιμα.
Μπορεί σε άλλες χώρες η αγοραστική δύναμη σε σχέση με των Ελλήνων να είναι δραματικά μεγαλύτερη, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως δραματικά δεν πιέζεται προς τα κάτω όλο κια περισσότερο τα τελευταία χρόνια το δικό τους επίπεδο.
Στην Ρουμανία ας πούμε που είναι το…θαύμα το οικονομικό των Βαλκανίων, που πάνε διακοπές, έχουν δουλειές, αγοράζουν σπίτια, κανείς δεν θέλει να δει τι συνέβει στην Ελλάδα 20 χρόνια πριν.
Κανείς δεν σκέφεται άραγε ή δεν τους συμφέρει να το φοβούνται;
Ο Γάλλος πρόεδρος επιλέγει έναν άνευ προηγουμένου για Ευρωπάιο ηγέτη διπλωματικό τσαμπουκά προς τη Ρωσία. Έναν “τσαμπουκά” ο οποίος τι προσφέρει; Βασικά, σε ποιον ακριβλώς προσφέρει; \
Στους Γάλλους; Στους Ευρωπαίους; Σε ποιους, προσφέρει τι; Μήπως με το ανέκδοττο “κόβει” την φόρα και τις βλέψεις της Ρωσίας; Μα δεν θα έχει φθορά η ίδια η Ρωσία αν επεκτήνει τις εχθροπραξίες; Στο όνμα ποιας Ουκρανίας υπερασπίζεται τι ο Εμμανουέλ Μακρόν.
Ποιος από σας βλέπει κάτι άλλο από το να εκθέτει σε τεράστια ταλαιπωρία το λαό του;
Και επιτέλους γιατί επικαλείται την..ειρήνη. Γιατί στο όνομα της ρίχνει λάδι στη φωτιά, βοηθώντας τόσα χρόνια την Ουκρανία; Τι αφορά κάποιον ουδέτερο ο πόλεμος στην Ουκρανία; Σε τι τον απειλεί; Στο ότι θα μεγαλώσει η Ρωσία; Δεν είναι αρκετά μεγάλη;
ο Εμμανουέλ Μακρόν φέρεται σαν νεοφερμένος μάνατζερ που παίρνει αποφάσεις απλά για να δέιξει πως μπορεί, ή απλά κια απριοκάλυπτα παίρνει όλη την Ευρώπη στο λαιμό του για τα δικά του συμφέροντα; Εκτός και αν κάποιος πιστεύει πως κοιμάται και ξυπνά με το άγχος να βελτιώσει την ζωή των Γάλλων…
Γηραιά Ήπειρος…. Γερνάει η Ευρώπη Η Ευρώπη υπόσχεται ένα τραγικό μέλλον στις μελλοντικές γενιές μέσα σε μια παραπαίουσα οικονομία Το δημογραφικό τόσο στην Ελλάδα όσο και την Ευρώπη είναι ένα πρόβλημα που τις τελευταίες δεκαετίες διατηρεί σταθερά συχνή επαφή με την επικαιρότητα. Σύμφωνα με ρεαλιστικές εκτιμήσεις των δημογράφων, “κατασκευάζει” μια “βόμβα” στα θεμέλια των δυτικών κοινωνιών χωρίς να μπορούν να προβλέψουν τις ακραία δυσμενείς συνέπειες τα επόμενα χρόνια.
Φαίνεται πως οι επόμενες γενιές είναι καταδικασμένες να ζήσουν σε ένα δυστοπικό οικονομικά και όχι μόνο περιβάλλον εξαιτίας του σημερινού φαινομένου της τρομακτικής μείωσης των γεννήσεων στην Ελλάδα και σε όλη τη Γηραιά Ήπειρο.
Σε μερικά χρόνια είναι σίγουρο και με αυτούς τους ρυθμούς μείωσης γεννήσεων ότι η Ευρώπη δε θα έχει τον χαρακτηρισμό “γηραιά” μόνο ως κοιτίδα του δυτικού πολιτισμού, αλλά και γιατί θα κατοικείται από κοινότητες γερόντων.
Ας δούμε όμως την εικόνα που δημιουργείται από τις εξηγήσεις που παραθέτουν κορυφαίοι Ευρωπαίοι επιστήμονες, αλλά και τα διαθέσιμα στοιχεία της Εurostat.
Οι γεννήσεις στην Ε.Ε. πέρυσι έπεσαν στο χαμηλότερο σημείο όλων των εποχών, εντείνοντας τους φόβους για μεγάλη μείωση του πληθυσμού. Μόλις 3,67 εκατομμύρια μωρά γεννήθηκαν στις 27 χώρες της Ένωσης το 2023.
Αυτό αντιστοιχεί σε πτώση 5,5% σε σύγκριση με το 2022, σηματοδοτώντας τη μεγαλύτερη ποσοστιαία πτώση από τότε που ξεκίνησε η καταγραφή το 1961.
Διψήφιες ποσοστιαίες μειώσεις καταγράφηκαν στις χώρες που επηρεάστηκαν περισσότερο, με τη Ρουμανία να παρουσιάζει πτώση 13,9%. Η ελεύθερη πτώση του δείκτη γεννήσεων προκάλεσε προειδοποιήσεις για μια επικείμενη κατάρρευση του πληθυσμού, την οποία οι ειδικοί πιστεύουν ότι θα παραλύσει τις δυτικές οικονομίες.
Η μετανάστευση θα είναι απαραίτητη για να αποφευχθούν οι καταστροφικές συνέπειες στην Ε.Ε., τη Βρετανία και τις ΗΠΑ, όπως προειδοποιούν οι δημογράφοι που ασχολούνται με το θέμα. Διαφορετικά, η συνεχώς μειούμενη γεννητικότητα θα μπορούσε να αφήσει τις δυτικές κοινωνίες με πολύ λίγους νέους για να εργαστούν, να πληρώνουν φόρους και να φροντίζουν τους ηλικιωμένους.
Μετά τη Ρουμανία, η Πολωνία (10,7%), η Τσεχία (10%), η Λετονία (9,2%) και η Σλοβακία (7,7%) παρουσίασαν τη μεγαλύτερη ετήσια μείωση στις γεννήσεις. Πλούσιες χώρες της Ε.Ε., όπως η Γαλλία και η Γερμανία, είδαν επίσης σημαντική πτώση.
Μόνο πέντε χώρες κατέγραψαν αύξηση στις συνολικές γεννήσεις: η Μάλτα (3,6%), η Πορτογαλία (2,4%), η Βουλγαρία (1,1%), η Κύπρος (1%) και η Ιρλανδία (0,5%).
Το ζήτημα αποτελεί αγαπημένο θέμα του Έλον Μασκ. Το 2017, ο εκκεντρικός δισεκατομμυριούχος δήλωσε ότι ο πληθυσμός των ανθρώπων στη Γη «επιταχύνεται προς την κατάρρευση, αλλά λίγοι φαίνεται να το παρατηρούν ή να το νοιάζονται». Και το 2021 προειδοποίησε ότι ο πολιτισμός «θα καταρρεύσει» αν οι άνθρωποι δεν αποκτήσουν περισσότερα παιδιά.
Προφανώς σημείο αναφοράς του δισεκατομμυριούχου ήταν οι δυτικές κοινωνίες, καθώς ορισμένα έθνη αναμένεται να δουν τους πληθυσμούς τους να μειώνονται στο μισό. Όμως αντίθετα στην Αφρική προβλέπεται να καταγράψουν οκταπλάσια αύξηση έως τον 22ο αιώνα.
Κάθε κράτος-μέλος της Ε.Ε. έχει δείκτη γονιμότητας – τον μέσο αριθμό παιδιών ανά γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας – πολύ χαμηλότερο από το ποσοστό αντικατάστασης του 2,1 που είναι το ποσοστό που απαιτείται για τη διατήρηση σταθερού πληθυσμού. Καμία χώρα δεν έχει δείκτη γονιμότητας πάνω από το επίπεδο “αντικατάστασης”.
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι η τάση οφείλεται εν μέρει στο ότι οι γυναίκες επικεντρώνονται στην εκπαίδευση και την καριέρα τους και τα ζευγάρια καθυστερούν να αποκτήσουν παιδιά μέχρι αργότερα στη ζωή τους.
Η εύθραυστη οικονομία και η κρίση του κόστους ζωής αποθαρρύνουν, επίσης, τους ανθρώπους από το να αποκτήσουν παιδιά, πιστεύουν ορισμένοι, κάτι που αποδεικνύεται από ταυτόχρονες αυξήσεις στις αμβλώσεις.
Άλλοι επικαλούνται περιβαλλοντικούς παράγοντες, με ανθρώπους να φοβούνται ότι θα επιδεινώσουν το αποτύπωμα άνθρακα αποκτώντας παιδιά ή ότι τα παιδιά τους θα έχουν ένα δυσοίωνο μέλλον λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Οι γυναίκες παγκοσμίως, κατά μέσο όρο, κάνουν λιγότερα παιδιά τώρα σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές. Η τάση αυτή, που οφείλεται στην αυξημένη πρόσβαση στην εκπαίδευση και την αντισύλληψη, στον μεγαλύτερο αριθμό γυναικών που εργάζονται και στις αλλαγές στις αντιλήψεις για την απόκτηση παιδιών, αναμένεται να οδηγήσει στη μείωση του πληθυσμού δεκάδων χωρών έως το 2100
Η καθηγήτρια Μελίντα Μιλς, δημογράφος στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, δήλωσε σε βρετανικά Μέσα ότι, καθώς περισσότερες μορφωμένες γυναίκες επιδιώκουν καριέρες, δυσκολεύονται να βρουν υπηρεσίες φύλαξης παιδιών. Επίσης, ανέφερε ότι πολλές γυναίκες περιμένουν μέχρι τα μέσα της δεκαετίας των ’30, κάτι που, λόγω βιολογικών παραγόντων, μπορεί να οδηγήσει σε λιγότερες επιτυχίες στην απόκτηση παιδιών.
Ενώ πολλοί επιστήμονες έχουν προειδοποιήσει για την απειλή του υπερπληθυσμού στον αντίκτυπο στο περιβάλλον, τα τρόφιμα και την κατοικία, ο αποπληθυσμός αποτελεί επίσης μια πρόκληση.
Οποιαδήποτε μείωση στους δείκτες γεννήσεων – συνδυασμένη με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής χάρη στις ιατρικές προόδους – θα οδηγήσει σε μια δραστική μεταβολή στη δημογραφία ενός πληθυσμού, με έναν υψηλότερο αριθμό ηλικιωμένων ανθρώπων σε σχέση με τους νέους.
Οι ειδικοί ανησυχούν ότι αυτό θα αφήσει πολύ λίγους φορολογούμενους να χρηματοδοτήσουν τις δημόσιες υπηρεσίες, πολύ λίγους εργαζόμενους για να καλύψουν θέσεις- “κλειδιά” στις υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής φροντίδας, και πολύ λίγους ανθρώπους για να αγοράσουν καταναλωτικά αγαθά, όπως σπίτια και αυτοκίνητα, διαταράσσοντας την παγκόσμια οικονομία.
Ορισμένα κράτη έχουν ήδη αρχίσει να προσφέρουν οικονομικά κίνητρα στους νέους γονείς για την απόκτηση παιδιών, σε μια προσπάθεια να αυξήσουν τον δείκτη γεννήσεων.
Η δρ. Ναταλία Β. Μπατατσάρτζι, από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, δήλωσε ότι αυτές οι τάσεις θα επανασχεδιάσουν πλήρως την παγκόσμια οικονομία και την ισορροπία ισχύος στον κόσμο.
Σε άρθρο που δημοσιεύτηκε πέρυσι σχετικά με την απειλή του αποπληθυσμού, ανέφερε: «Οι συνέπειες είναι τεράστιες. Αυτές οι μελλοντικές τάσεις στους δείκτες γονιμότητας και στις γεννήσεις θα επανασχεδιάσουν πλήρως την παγκόσμια οικονομία και την παγκόσμια ισορροπία ισχύος, και θα απαιτήσουν την αναδιοργάνωση των κοινωνιών.
Η παγκόσμια αναγνώριση των προκλήσεων γύρω από τη μετανάστευση και τα παγκόσμια δίκτυα βοήθειας θα γίνουν ακόμη πιο κρίσιμες, καθώς θα υπάρχει σφοδρός ανταγωνισμός για μετανάστες, προκειμένου να διατηρηθεί η οικονομική ανάπτυξη και ενώ το “baby boom” της υποσαχάριας Αφρικής συνεχίζεται».
Ο οικονομολόγος καθηγητής Άντριου Σκοτ αναφέρει σχετικά ότι οι χαμηλοί δείκτες γεννήσεων ήδη δημιουργούν μια «κρίσιμη καμπή» στην Ε.Ε., με την πλειοψηφία της ανάπτυξης της απασχόλησης την τελευταία δεκαετία να προέρχεται από άτομα άνω των 50 ετών.
Και προσθέτει ότι, λόγω του αυξημένου αριθμού ηλικιωμένων και του μειωμένου αριθμού νεότερων ανθρώπων, «δε νομίζω ότι οι επιχειρήσεις έχουν ακόμη συνειδητοποιήσει την πραγματικότητα μιας αγοράς εργασίας όπου θα πρέπει να αρχίσουν να σκέφτονται ότι το εργατικό τους δυναμικό είναι μεγαλύτερο σε ηλικία».
Ο παγκόσμιος πληθυσμός δεν αναμένεται να μειωθεί άμεσα. Υπάρχουν περίπου 8 δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο αυτή τη στιγμή, και ο αριθμός αυτός αναμένεται να κορυφωθεί γύρω στο 2100. Ωστόσο, αξιόπιστες μελέτες υποστηρίζουν ότι ο παγκόσμιος πληθυσμός μπορεί να αρχίσει να μειώνεται ήδη από το 2070.
Τι κρύβει το φαινόμενο στη Δύση; Οι γυναίκες παγκοσμίως, κατά μέσο όρο, κάνουν λιγότερα παιδιά τώρα σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές. Η τάση αυτή, που οφείλεται στην αυξημένη πρόσβαση στην εκπαίδευση και την αντισύλληψη, στον μεγαλύτερο αριθμό γυναικών που εργάζονται και στις αλλαγές στις αντιλήψεις για την απόκτηση παιδιών, αναμένεται να οδηγήσει στη μείωση του πληθυσμού δεκάδων χωρών έως το 2100.
Η αύξηση της εκπαίδευσης και της πρόσβασης στην αντισύλληψη είναι ένας λόγος για τη μείωση του παγκόσμιου δείκτη γονιμότητας. Η εκπαίδευση γύρω από την εγκυμοσύνη και την αντισύλληψη έχει αυξηθεί, με τα μαθήματα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης να ξεκινούν στις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1970 και να γίνονται υποχρεωτικά στη Βρετανία τη δεκαετία του 1990.
«Υπάρχει μια παλιά παροιμία που λέει “η εκπαίδευση είναι η καλύτερη αντισύλληψη” και νομίζω ότι αυτό είναι σχετικό για να εξηγήσουμε την πτώση των δεικτών γεννήσεων», είπε ο καθηγητής Άλαν Πάσεϊ, ανδρολόγος στο Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ και πρώην πρόεδρος της Βρετανικής Εταιρείας Γονιμότητας.
Η Ελίνα Πράνταν, ανώτερη σύμβουλος Υγείας στην Παγκόσμια Τράπεζα, υποστηρίζει ότι περισσότερες μορφωμένες γυναίκες επιλέγουν να κάνουν λιγότερα παιδιά λόγω ανησυχιών για τη μείωση των εισοδημάτων τους όταν παίρνουν άδεια πριν και μετά τη γέννα.
Οι μορφωμένες γυναίκες ενδέχεται, επίσης, να έχουν μεγαλύτερη έκθεση σε διαφορετικές αντιλήψεις για το μέγεθος της οικογένειας μέσω του σχολείου και των επαφών που κάνουν κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής τους, ενθαρρύνοντάς τες να σκέφτονται πιο κριτικά για τον αριθμό των παιδιών που επιθυμούν, πρόσθεσε η Πράνταν.
Ο καθηγητής Τζόναθαν Πορτς, οικονομολόγος στο King’s College του Λονδίνου, αναφέρει ότι ο μεγαλύτερος έλεγχος των γυναικών πάνω στη γονιμότητά τους σημαίνει ότι «τα νοικοκυριά, και οι γυναίκες ειδικότερα, θέλουν λιγότερα παιδιά και αυτό κάνουν».
Περισσότερες γυναίκες στην εργασία Περισσότερες γυναίκες εργάζονται σήμερα απ’ ό,τι πριν από 50 χρόνια – 72% σε σύγκριση με 52% – κάτι που έχει συμβάλει στη μείωση του παγκόσμιου δείκτη γονιμότητας κατά το ήμισυ την ίδια περίοδο.
Ο καθηγητής Πορτς σημείωσε, επίσης, ότι η πτώση του δείκτη γεννήσεων μπορεί να οφείλεται στη δομή των αγορών εργασίας και στέγασης, στο υψηλό κόστος φύλαξης παιδιών και στους παραδοσιακούς ρόλους των φύλων, που καθιστούν δύσκολη την εξισορρόπηση φιλοδοξιών καριέρας και οικογενειακής ζωής για πολλές γυναίκες.
Τα δεδομένα στην Ευρώπη δείχνουν ότι η πιο κοινή ηλικία για να αποκτήσουν παιδί οι γυναίκες που γεννήθηκαν το 1949 ήταν τα 22. Αντίθετα, οι γυναίκες που γεννήθηκαν το 1975 ήταν πιο πιθανό να αποκτήσουν παιδιά στην ηλικία των 31 ετών.
Μια ακόμη απόδειξη ότι η καθυστερημένη μητρότητα αυξάνεται είναι ότι οι μισές από τις γυναίκες που γεννήθηκαν το 1990, η πιο πρόσφατη γενιά που έφτασε την ηλικία των 30, παρέμειναν άτεκνες έως τα 30 τους χρόνια – το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί ποτέ.
Ωστόσο, αυτή η αναβολή μπορεί να οδηγεί σε λιγότερα παιδιά απ’ όσα αρχικά σχεδίαζαν. Ο πολλαπλασιασμός των κύκλων εξωσωματικής γονιμοποίησης, όπου σε ορισμένες περιπτώσεις όπως στη Βρετανία έχουν υπερδεκαπλασιαστεί από το 1990 έως το 2019, υποδεικνύει ότι περισσότερες γυναίκες δυσκολεύονται να συλλάβουν φυσικά.
Κυβερνητικές πολιτικές Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αλλά και η Ε.Ε. συλλογικά εφάρμοσαν και εξακολουθούν να εφαρμόζουν, τα τελευταία χρόνια, τις πιο αντι-οικογενειακές πολιτικές που έχει γνωρίσει ποτέ η Ευρώπη στη σύγχρονη ιστορία, μέσω περικοπών στις υπηρεσίες που στηρίζουν τις οικογένειες, μαζί με περικοπές επιδομάτων που φαίνεται σαν να τιμωρούν σκόπιμα τις οικογένειες με χαμηλό εισόδημα που έχουν παιδιά. Ενώ αναγνωρίζουν εδώ και χρόνια το πρόβλημα και “κόπτονται” για την αντιμετώπισή του, λειτουργούν διαφορετικά δημιουργώντας ένα ασφυκτικό οικονομικό περιβάλλον για τη γέννηση και την ανατροφή παιδιών. Είτε αυτό μεταφράζεται σε εισοδηματική πολιτική είτε σε πρόνοια.
Έτσι, οι κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με την αντικατάσταση του ελλιπούς εργατικού δυναμικού με μετανάστες, φαινόμενο για το οποίο δεν είναι προετοιμασμένες και μάλλον προκαλεί προβληματισμό.
Οι μεταβολές που συντελούνται στο ανθρώπινο σώμα Όσον αφορά στους βιολογικούς παράγοντες που οδηγούν στην υπογεννητικότητα, οι γνώμες των ειδικών διίστανται. Άλλοι εκφράζουν ανησυχίες ότι παράγοντες, όπως η πτώση του αριθμού σπερματοζωαρίων και οι αλλαγές στην ανάπτυξη του φύλου, θα μπορούσαν να απειλήσουν την ανθρώπινη επιβίωση.
Η επιδημιολόγος Σάνα Σουάν, στην ιατρική σχολή Icahn του Πανεπιστημίου “Όρος Σινά” στη Νέα Υόρκη, ήταν η κύρια συγγραφέας μιας σημαντικής μελέτης του 2017, που αποκάλυψε ότι σε παγκόσμιο επίπεδο ο αριθμός σπερματοζωαρίων έχει μειωθεί κατά περισσότερο από το μισό τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες.
Η ίδια προειδοποίησε ότι τα “πανταχού παρόντα χημικά”, όπως οι φθαλικές ενώσεις που βρίσκονται σε προϊόντα προσωπικής φροντίδας, συσκευασίες τροφίμων και παιδικά παιχνίδια, ευθύνονται για το πρόβλημα. Αυτά τα χημικά προκαλούν ορμονικές ανισορροπίες, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε «αναπαραγωγικό χάος», είπε.
«Καταχρήσεις όπως το κάπνισμα τσιγάρων και τα ναρκωτικά, αλλά και τα αυξανόμενα ποσοστά παχυσαρκίας μπορεί επίσης να παίζουν ρόλο», ανέφερε η Σουάν.
Μελέτες έχουν επίσης επισημάνει τη ρύπανση της ατμόσφαιρας ως αιτία μείωσης της γονιμότητας, υποδεικνύοντας ότι προκαλεί φλεγμονή που μπορεί να βλάψει την παραγωγή ωαρίων και σπερματοζωαρίων.
Ωστόσο, ο καθηγητής Άλαν Πέισεϊ, ειδικός στη σπερματική ποιότητα και γονιμότητα, αναφέρει ότι δεν πιστεύει πραγματικά ότι οι αλλαγές στην ποιότητα του σπέρματος είναι υπεύθυνες για τη μείωση των γεννήσεων. Δε θεωρεί ότι υπάρχουν αρκετά στοιχεία που να υποστηρίζουν την άποψη αυτή. Αντίθετα, υπεύθυνους για την υπογεννητικότητα θεωρεί την επιλογή και τις κοινωνικές ή εργασιακές συνθήκες.
Ευρώπη 2025! Ακριβά ενοίκια και στεγαστικά δάνεια έχουν εκτινάξει στα ύψη την στεγαστική ανασφάλεια Η στεγαστική ανασφάλεια αυξάνεται παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης, με το αυξανόμενο κόστος σε ενοίκια κα στεγαστικά δάνεια να πυροδοτεί μια νέα κρίση, με απρόβλεπτες συνέπειες. Και από ό,τι φαίνεται η Ελλάδα βρίσκεται στο μάτι του κυκλώνα, φιγουράροντας στις πρώτες θέσεις τόσο σε ποσοστό όσων δηλώνουν ανασφάλεια όσο και στην μεγαλύτερη αύξηση.
Σύμφωνα με την έκθεση Prindex 2024, η οποία αξιολογεί την ασφάλεια κατοχής γης και κατοικίας, περίπου 1,1 δισεκατομμύρια ενήλικες παγκοσμίως – που αντιπροσωπεύουν το 23% του παγκόσμιου πληθυσμού – αισθάνονται ανασφαλείς για τα δικαιώματά τους στην ιδιοκτησία ή τη γη. Αυτή η αντίληψη έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία, σχεδόν ένας στους πέντε ενήλικες (19%) αναφέρει ότι αισθάνεται ανασφάλεια. Οι οικονομικές πιέσεις, όπως το αυξανόμενο κόστος ενοικίων και στεγαστικών δανείων, είναι μεταξύ των πρωταρχικών συντελεστών αυτής της αυξανόμενης ανασφάλειας στην Ευρώπη.
Στεγαστική κρίση: Πονοκέφαλος η εύρεση κατοικίας στις μεγάλες πόλεις
Το 2024, μεταξύ των 19 ευρωπαϊκών χωρών που συμπεριλήφθηκαν στην έρευνα – που περιλαμβάνει μέλη της ΕΕ, υποψήφιες χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο – η Τουρκία και η Ελλάδα εμφανίστηκαν ως ακραία σημεία, με επίπεδα ανασφάλειας 35% ή υψηλότερα. Ακολουθεί η Ουκρανία με ποσοστό 33%, με τις αντιλήψεις περί ανασφάλειας να αυξάνονται δραματικά μετά την εισβολή της Ρωσίας.
Οικονομική αστάθεια και ενοίκια Η Άννα Λοκ, συνδιευθύντρια του Prindex, δήλωσε στο Euronews Business ότι η χρηματοπιστωτική αστάθεια παίζει βασικό ρόλο στην αυξημένη ανασφάλεια που παρατηρείται στην Τουρκία και την Ελλάδα.
«Στην Τουρκία, η αυξανόμενη τάση ενοικίασης λόγω ιδιοκτησίας σπιτιού και οι ανησυχίες σχετικά με τους ιδιοκτήτες ή τους ιδιοκτήτες που ζητούν από τους ενοικιαστές να εγκαταλείψουν είναι βασικοί παράγοντες», είπε.
«Ομοίως, στην Ελλάδα, η παρατεταμένη οικονομική δυσπραγία και η μείωση των πραγματικών μισθών έχουν αφήσει τις οικογένειες να αγωνίζονται να εξασφαλίσουν σταθερή στέγαση, παρά την ευρύτερη οικονομική ανάκαμψη», πρόσθεσε.
Στην Κύπρο, ένα στα τέσσερα άτομα (25%) εξέφρασε αισθήματα ανασφάλειας για τη γη ή τη στέγαση του, ενώ στην Αλβανία το ποσοστό αυτό ανέρχεται στο 20%. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ανασφάλεια αναφέρει το 14% των ερωτηθέντων, επίπεδο υψηλότερο από αυτό πολλών άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Οι χαμηλότερες αντιλήψεις ανασφάλειας παρατηρήθηκαν στη Λιθουανία (6%), ακολουθούμενη από τη Βουλγαρία και τη Μολδαβία, και οι δύο με 7%.
Εν τω μεταξύ, το ποσοστό είναι 8% στην Πολωνία, 11% στην Ιταλία και 12% στην Ουγγαρία και την Κροατία.
Δραματική αύξηση της ανασφάλειας σε Ουκρανία και Ελλάδα Μεταξύ 2020 και 2024, η Ουκρανία γνώρισε τη σημαντικότερη αύξηση της ανασφάλειας θητείας όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και παγκοσμίως, από 10% σε 33%. Η απότομη αύξηση αποδίδεται στις καταστροφικές επιπτώσεις της εισβολής της Ρωσίας, η οποία οδήγησε σε εκτεταμένη καταστροφή κατοικιών, μόλυνση της γης και εκτοπισμό εκατομμυρίων.
Η Ελλάδα σημείωσε επίσης μια δραματική αύξηση της αντιληπτής ανασφάλειας, που αυξήθηκε από 16% το 2020 σε 35% το 2024.
Τι οδηγεί το κύμα στην Ελλάδα; Η Άννα Λοκ εξήγησε ότι η αξιοσημείωτη αύξηση της ανασφάλειας θητείας στην Ελλάδα τις τελευταίες δύο δεκαετίες αντανακλά έναν συνδυασμό συστημικών προκλήσεων.
«Από το 2000, η Ελλάδα αντιμετωπίζει επίμονες οικονομικές κρίσεις, που επιδεινώνουν τα εισοδηματικά κενά και υπονομεύουν τη σταθερότητα των νοικοκυριών. Οι πρόσφατες κυβερνητικές πολιτικές που προωθούν σκληρές κατασχέσεις στεγαστικών δανείων έχουν πιθανώς επιδεινώσει τους φόβους έξωσης, ιδιαίτερα μεταξύ των ιδιοκτητών ακινήτων που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις πληρωμές των στεγαστικών δανείων» σημείωσε η Λοκ.
Και πρόσθεσε: «Αυτοί οι παράγοντες μαζί δημιουργούν ένα κλίμα αβεβαιότητας τόσο για τους ενοικιαστές όσο και για τους ιδιοκτήτες σπιτιού».
Μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρώπης, η Γαλλία ανέφερε το υψηλότερο επίπεδο ανασφάλειας θητείας με 18%, ακολουθούμενη από το Ηνωμένο Βασίλειο με 11%.
Οι λόγοι της ανασφάλειας Ζητήθηκε επίσης από τους ερωτηθέντες που ένιωθαν ανασφάλεια να αναφέρουν τους λόγους τους. Τα αποτελέσματα, που παρουσιάζονται ως σταθμισμένα ποσοστά του συνολικού δείγματος, δείχνουν ότι σε παγκόσμιο επίπεδο, τα οικονομικά ζητήματα και οι συγκρούσεις είναι οι κύριες αιτίες. Η έκθεση διαπίστωσε ότι η αύξηση της ανασφάλειας συνδέεται με τη χρηματοδότηση, η οποία επηρεάζει ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού που μπορεί να μην είναι σε θέση να πληρώσει το ενοίκιο, το στεγαστικό δάνειο ή άλλα κόστη.
Κάλεσμα για παγκόσμια δράση Η έκθεση καταδεικνύει ότι ο κόσμος απομακρύνεται περισσότερο από την εξασφάλιση ίσων δικαιωμάτων σε γη και στέγαση για όλους έως το 2030, όπως περιγράφεται στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ.
Ο Malcolm Childress, κύριος συγγραφέας της έκθεσης, σημειώνει: «Αυτά τα ευρήματα είναι μια κλήση αφύπνισης για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής παγκοσμίως. Η στεγαστική ασφάλεια δεν είναι πρόβλημα μόνο για τις χώρες χαμηλού εισοδήματος – η οικονομική αστάθεια, οι απειλές έξωσης και οι συγκρούσεις μειώνουν τα δικαιώματα ιδιοκτησίας για εκατομμύρια, συμπεριλαμβανομένων των πιο ανεπτυγμένων χωρών».
Συστάσεις πολιτικής Η έκθεση υποστηρίζει εστιασμένες, ειδικές για κάθε χώρα στρατηγικές για την αντιμετώπιση των διαφορετικών παραγόντων που προκαλούν την στεγαστική ανασφάλεια. Αυτές οι στρατηγικές περιλαμβάνουν:
Δίκτυα οικονομικής ασφάλειας και πολιτικές κοινωνικής προστασίας για την υποστήριξη ενοικιαστών και κατόχων στεγαστικών δανείων που αντιμετωπίζουν οικονομικές προκλήσεις. Επέκταση προγραμμάτων οικονομικά προσιτής στέγασης, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών κατοικιών και των καταπιστευμάτων κοινοτικής γης. Αυξημένες προσπάθειες για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων μεταξύ των φύλων, καθώς οι γυναίκες παγκοσμίως παραμένουν λιγότερο πιθανό να έχουν ασφαλή δικαιώματα ιδιοκτησίας σε σύγκριση με τους άνδρες (40% έναντι 48%). Το ποσοστό των «οικιακών δαπανών που προορίζονται για στέγαση, νερό, ηλεκτρισμό, φυσικό αέριο και άλλα καύσιμα» έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία 20 χρόνια στην ΕΕ.
Η ακρίβεια και τα στριμώγματα
Όπως φάνηκε στην έρευνα, το 73% των Ευρωπαίων έχει αισθανθεί «στο πετσί» του την ακρίβεια σε αγαθά και υπηρεσίες το πρώτο εξάμηνο του έτους. Πολλοί παραπονούνται ότι το εισόδημά τους δεν επαρκεί για να καλύψουν τις ανάγκες τους και ότι δυσκολεύονται ή και αδυνατούν να αποταμιεύσουν χρήματα. Ειδικότερα, το 25% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι το εισόδημά του μειώθηκε το πρώτο εξάμηνο του 2024, ενώ το 28% δήλωσε ότι δεν αποταμίευσε στο βαθμό που επιθυμούσε και είχε προγραμματίσει.
Για να αντισταθμίσουν τη δυσκολία να καταναλώσουν και να αποταμιεύσουν, οι Ευρωπαίοι καταναλωτές περιορίζουν τις δαπάνες τους σε μη βασικά προϊόντα και για τα βασικά κυνηγούν τις προσφορές. Τα ρούχα σε ποσοστό 20%, τα σνακ σε ποσοστό 15% και το αλκοόλ σε ποσοστό επίσης 15% είναι οι συγκεντρωτικές κατηγορίες προϊόντων την αγορά των οποίων, κατά δήλωσή τους, περιορίζουν οι καταναλωτές.
«Παραδόξως η καθαρή μείωση των δαπανών για προϊόντα πολυτελείας δεν ήταν τόσο μεγάλη όσο ήταν για την ένδυση και την υπόδηση. Η πιθανή εξήγηση έγκειται στην παρουσία δύο εκ διαμέτρου αντίθετων κατηγοριών καταναλωτών: οι μεν ανήκουν σε μια ομάδα πιο ευάλωτη στις ανατιμήσεις, η οποία μείωσε τις δαπάνες της κατά 35% το πρώτο εξάμηνο του 2024 και οι δε ανήκουν σε μια πιο ανθεκτική ομάδα, η οποία αύξησε τις δαπάνες της κατά 22%», αναφέρουν οι ερευνητές της BCG.
«Κάτι που θα μείνει»
Η δεύτερη αυτή καταναλωτική ομάδα χαρακτηρίζεται σε μεγάλο βαθμό «από αγορές προϊόντων υψηλότερης ποιότητας ή επώνυμων και ακριβότερων εμπορικών σημάτων», σημειώνεται στη European Consumer Sentiment Report 2024. Και οι μέτριας αγοραστικής δύναμης καταναλωτές ωστόσο, οι οποίοι τοποθετούνται στη λεγόμενη μεσαία εισοδηματική τάξη, φαίνεται πως προτιμούν να αγοράζουν λιγότερα σε αριθμό προϊόντα αλλά υψηλής ποιότητας – προϊόντα που διαρκούν στο χρόνο και στη χρήση, θα λέγαμε.
«Καθώς οι καταναλωτές σφίγγουν το ζωνάρι τους γίνονται πιο επιλεκτικοί σχετικά με το τι αγοράζουν και από πού», αποφαίνεται ο Αντρέας Μόλμπαϊ, επικεφαλής του Τμήματος Καταναλωτών της BCG στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και τη Νότια Αμερική, ο οποίος διηύθυνε την έρευνα και συνυπογράφει την έκθεση.
Ο Μόλμπαϊ εξήγησε ότι «τα επώνυμα προϊόντα που συμπεριλαμβάνονται στις κατά τόπους εκπτωτικές προσφορές, η δυναμική τιμολόγηση των προϊόντων και η υπερ-εξατομίκευσή τους θα κερδίσουν τη μάχη της αγοράς και θα συγκεντρώσουν τη μερίδα του λέοντος από το χρήμα που δαπανά ο καταναλωτής».
Επιβεβαιώνεται δηλαδή στις «πλούσιες αγορές» του ευρωπαϊκού Βορρά η παλαιά ρήση του Νότου και της Ανατολής «το ακριβό είναι τελικά φτηνό». Κι αυτό σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στο κρατούν καταναλωτικό μοντέλο, δεδομένου ότι η περιβαλλοντική προπαγάνδα στη Βόρεια Ευρώπη έχει δαιμονοποιήσει την υπερκατανάλωση.
